Voor wie?

Deze tweejarige opleiding is voor leerkrachten met ervaring in het onderwijs aan kleuters, die voor hun school de taak van intern begeleider / remedial teacher in de kleuterbouw willen gaan vervullen én voor leerkrachten uit de kleuterbouw die zich willen bekwamen in het bieden van passende ondersteuning in de eigen groepspraktijk.
Collega’s van deelnemende cursisten of leraren uit de kleuterbouw met een specifieke leervraag kunnen aansluiten bij één of meerdere inhoudelijke modules. Dit biedt kansen voor het versterken van de inhoudelijke kennisbasis van cursist(en) en biedt een basis voor het versterken van de kwaliteit van het onderwijs in de kleuterbouw. Neemt u hiervoor contact op met het K&P kantoor



Waar en wanneer?

In Utrecht, per jaar op 16 zaterdagen van 10.00 tot 16.00 uur.
Start: september 2019.



Deelnamekosten

per cursusjaar € 2195,- en cursus- materiaal € 60,-.
U betaalt per cursusjaar.



Op locatie

Opleidingen en cursussen (of delen daarvan) kunnen ook op locatie worden uitgevoerd.
De kosten bedragen dan € 750,- per dagdeel.



Meer informatie?

Wij beantwoorden uw vragen graag.
Bel ons op
023 - 760 03 13.
Direct contact met opleidingscoördinator
mw. Joke Kamstra:
06 - 205 50 967

 

 

Introductie

 

Over onderwijs aan kleuters bestaan meerdere visies en het onderwijs aan kleuters verloopt navenant pluriform. Over één ding is iedereen het eens: een professionele ondersteuning in de kleuterfase kan bepalend zijn voor de latere ontwikkelingskansen van de kinderen. De behoefte om goed kleuteronderwijs te realiseren, wordt dan ook sterk gevoed door de behoefte om de ‘ex- kleuters’ voor problemen te behoeden. Zij lopen soms tegen moeilijkheden aan, waarvan we inmiddels weten dat die vorkomen kunnen worden door vroegtijdig signaleren en een adequate begeleiding in Groep 1 en 2.

 

Terwijl scholen hun kleuters stimuleren hun ontwikkeling op natuurlijke wijze te doorlopen, streven zij tegelijkertijd naar ondersteuning die – naadloos aansluitend op deze ontwikkelingsfase – op alerte wijze (potentiële ) problemen van kleuters onderkent, opheft en vooral voorkomt. Dit vertaalt zich steeds meer naar de vraag om een eigen, op kleuters afgestemd, systeem van ondersteuning waarbij professionals met verschillende rollen, taken, deskundigheid en verantwoordelijkheden effectief samenwerken.

 

Deze opleiding bereidt u voor op een professionele invulling van uw taak als leraar kleuterbouw / intern begeleider en/of remedial teacher als het gaat om het realiseren van passende begeleiding voor kleuters met extra ondersteuningsbehoeftes. De opleiding biedt u daarvoor zowel de kennis en inzichten als het gereedschap.

 
 PROGRAMMA 1e jaar (16 dagen)
 Module 1:  Introductie, onderwijsvisies, inspectierapport
 Module 2:  Planmatig handelen, handelingsplanning,
 handelingsgerichte diagnostiek
 Module 3:  De kwaliteit van de onderwijsleersituatie in de groep
 Module 4:  Remedial teaching: Motoriek
 Module 5:  Remedial teaching: Taalverwerving
 Module 6:  Remedial teaching: Spel en spelkwaliteit
 Module 7:  Het coachen van uw collega’s
   
 PROGRAMMA 2e jaar (16 dagen)
 Module 8:
 Modellen van leerstoornissen
 Module 9:  Het zorgsysteem en de taken van de intern begeleider
 Module 10:  Observeren in onderwijsleersituaties
 Module 11:  Remedial teaching: Rekenen en wiskunde
 Module 12:  Remedial teaching: Sociale vaardigheden
 Module 13:  Remedial teaching: Werkhouding
 Module 14:  De overgang naar Groep 3
 Module 15:  Het coachen van uw collega’s
 Module 16:  Integratie.


Centraal thema: passende, professionele ondersteuning in de kleuterbouw

 

In deze opleiding staat ondersteuning voor kleuters centraal. Vanuit verschillende professionele rollen en perspectieven wordt het kind met een ondersteuningsvraag, de groep, de school, de context en ‘het systeem’ onder de loep genomen. De dialoog met mede cursisten levert een belangrijke bijdrage aan het leerproces van deelnemers. Er ontstaat een breder beeld van de inhoud, de mogelijkheden en uw eigen unieke situatie. U krijgt inzicht in wat passend is voor uw school, op dit moment en kunt eigen talenten benutten om te komen tot een professionele aanpak in de eigen praktijk.

 

Uw rol als leerkracht in de kleuterbouw

Als leerkracht bent u degene die de kinderen dagelijks ziet en door en door kent. U beschikt over inzicht in het ontwikkelingsprofiel van kleuters, in hun sociaal-emotionele ontwikkeling, in de wijze waarop een kleuter ‘leert’ en in de mogelijkheden voor klassenmanagement die passen bij de visie van uw school op het onderwijs aan jonge kinderen.
Hoe u als leerkracht inspeelt op de grote verschillen in de kleutergroep, bepaalt in grote mate de kwaliteit van de onderwijsleersituatie in de groep. Wat is zichtbaar in de interactie van u als leraar met het kind/ de groep, de interactie van leerlingen onderling en de onderwijsinhoud? Wat zijn de individuele begeleidingsbehoeften van de kinderen en het vermogen van u als leerkracht om als eerste signalen opvangen van mogelijke problematiek. Het goed kunnen observeren en signaleren is een vaardigheid die u goed moet beheersen. Deze opleiding biedt verdiepende kennis en versterkt uw vaardigheden als het gaat om het bieden van passende ondersteuning in de groep, het tijdig signaleren van problematiek en het afstemmen en samenwerken met de remedial teacher en/of intern begeleider van de school.

 

Uw rol als Remedial Teacher

Als remedial teacher signaleert en diagnosticeert u problemen bij kleuters met (potentiële) ontwikkelings-, leer- en/ of gedragsproblemen. U stelt hulpprogramma’s op, voert deze uit, adviseert tevens de leerkrachten inzake de begeleiding van de kleuters. U geeft advies op didactisch en pedagogisch gebied, teneinde ontwikkelings-, leer- en /of gedragsproblemen te voorkomen.
Als remedial teacher signaleert u mogelijke ontwikkelingsachterstanden en gaat het vooral ook om het in kaart krijgen van het individuele ontwikkelingspotentieel. Voor het vaststellen van aard en omvang van ontwikkelingsproblemen belichten we verschillende diagnostische modellen. U leert hoe u het ontwikkelingsschema van de kleuter aan mogelijke achterstanden en -stoornissen relateert. De meest gangbare onderzoeksinstrumenten worden behandeld, evenals de inbreng – en wanneer- van extern deskundigen als de logopedist, de fysiotherapeut, de speltherapeut en de onderwijsbegeleidingsdienst. Bij het brede scala aan opties voor de begeleiding is het tevens uw taak om – al coachend en ondersteunend – de logistiek van de gekozen hulpverlening te bewaken.

 

Uw rol als Intern Begeleider

Als intern begeleider coördineert u de ondersteuning voor kleuters, coacht u de leerkrachten bij het realiseren van ondersteuning in de groep, optimaliseert u het ondersteuningssysteem en stemt u het systeem van de kleuterbouw af op het ondersteuningssysteem van de school. U bent voor uw collega’s vraagbaak, ondersteuner en coach. Tevens zult u uw directie adviseren.
Dat vraagt om bezinning op- en positionering van uw rol, om inzicht in managementpatronen en om goede communicatieve vaardigheden. Aan het begin van de opleiding maakt u kennis met een groot aantal basisbegrippen en vaardigheden die uw gereedschap vormen als intern begeleider. Als intern begeleider bent u de spil van alle activiteiten – en vooral voor alle mensen – die gericht zijn op de ondersteuning van kleuters in uw school. En dat zijn er vele. In het ondersteuningssysteem voor de kleuters grijpen al die radertjes in elkaar, krijgen ieders inspanningen een plaats. Daarom is het zo essentieel dat u een ondersteuningssysteem ‘op maat’ weet op te zetten. Maar ook het onderhoud daarvan, het evalueren en het optimaliseren, is van groot belang. U gaat daadwerkelijk op verkenningstocht in uw eigen school, teneinde inzicht te krijgen in de veelheid aan taken en deze helder van elkaar te onderscheiden. We gaan daarbij uit van een compleet takenoverzicht, waar u zelf uw eigen specifieke invulling aan geeft. Specifiek, want al doende komt tevens in beeld wat uw eigen vaardigheden en kwaliteiten zijn, wat u nog (beter) wilt leren doen en van welke kwaliteiten u kunt uitgaan – of nog niet – bij collega’s en externe medewerkers. Dit levert u uitermate nuttige gegevens bij het vorm geven aan uw ondersteuningssysteem.

 

De opleiding

In de opleiding worden inhouden gezamenlijk doorgenomen en door deelnemers individueel verwerkt middels het maken van opdrachten die aansluiten bij de eigen praktijk, rol en leervraag (leerkracht / remedial teacher / intern begeleider).
We gaan in op het planmatig handelen, de handelingsplanning en handelingsgerichte diagnostiek. De specifieke invalshoeken hiervan voor de kleuterbouw worden uitgebreid besproken. Een belangrijk referentiekader gedurende de opleiding betreft de visies op het onderwijs aan kleuters. Vanuit de functieontwikkeling, het ervaringsgericht onderwijs, de basisontwikkeling en het spel als basis voor het handelen, wordt steeds duidelijk welke consequenties deze benaderingen hebben voor het signaleren, het diagnosticeren en de keuze voor ondersteuning. Als leerkracht, remedial teacher en/ of intern begeleider benut u die kennis om diagnose en ondersteuning consistenter in te kunnen zetten, uw handelingsrepertoire zo goed mogelijk af te stemmen op de onderwijsleersituatie in de groep en alle betrokkenen in en buiten de school.
Leraren benaderen hun kleuters gewoonlijk op individueel niveau, aansluitend bij hun eigen ontwikkelschema. Met de komst van de 1-zorgroute wordt dit principe regelmatig los gelaten. In plaats van het divergent denken wordt steeds vaker convergent gewerkt. Het individuele karakter van de begeleiding zit hem dan vooral in het bepalen van de individuele ondersteuningsbehoeften.
Als leerkracht, remedial teacher en intern begeleider moet u (mede) kunnen vaststellen of de ondersteuning vooral ontwikkelend, begeleidend of sturend dient te zijn, vanuit het inzicht in dit kind of dit groepje kleuters. Voor de meeste kleuters is dit voldoende om van het aanbod op school te kunnen profiteren. Sommigen hebben vooral behoefte aan extra leertijd. Als echter specifieke hulp noodzakelijk is, loopt u als leraar al gauw tegen grenzen aan. Extra hulp vraagt om extra aandacht en dus om extra ‘tijd’. Bij het brede scala aan opties voor de begeleiding is het een gezamenlijke taak om de uitvoering van de gekozen ondersteuning te bewaken, af te stemmen en tijdig te evalueren. Het systeem van ondersteuning maakt deel uit van het algemene systeem van de school: het ‘eigen’ groepsplan dat aansluit bij de uitgangspunten van de kleuterbouw, het leerlingvolgsysteem, dossiervorming, toetsen en verslagen van besprekingen moeten immers ook longitudinaal gebruikt en benut kunnen worden. Maar ook de specifieke benadering van het opbrengstgericht werken in de kleuterbouw is een belangrijk aspect in het ondersteuningssysteem. Vooral de link naar groep 3 en naar groep 4 is van belang. Als intern begeleider leert u hoe u uw systeem zodanig opzet en samen met de leerkrachten en remedial teacher vorm geeft waardoor het systeem recht doet aan de werkwijzen en de specifieke kenmerken van de ondersteuning in de kleuterbouw en tegens optimaal aansluit op het systeem in midden- en bovenbouw.

 

Ontwikkelingsgebieden

De verschillende ontwikkelingsgebieden en mogelijke specifieke problematiek worden behandeld door een inhoudelijk expert. Vanuit de inhoud maakt u de vertaalslag naar toepassingsmogelijkheden in de eigen context vanuit uw eigen rol als leraar, remedial teacher en/ of intern begeleider.
In onderstaande ontwikkelingsgebieden bekwaamt u zich:

 

Motoriek:

De ontwikkeling van de grote en kleine motoriek • Mijlpalen in de ontwikkeling en het vaststellen van het ontwikkelingsniveau • Observeren van de motoriek • Diagnose-instrumenten • Externe hulp?

 

Taalverwerving:

Het verloop van de taalverwerving en stagnaties daarin • Mijlpalen in de ontwikkeling en het vaststellen van het ontwikkelingsniveau • Signalerings- en diagnose-instrumenten • Hulpstrategieën en methodieken • Het leesprotocol voor de groepen 1 en 2 • De leesvoorwaarden (foneembewustzijn, taalbegrip, letterkennis) • Begrijpend luisteren.

 

Spel en spelkwaliteit:

De ontwikkeling van het spel • Mijlpalen in de ontwikkeling en het vaststellen van het ontwikkelingsniveau • Observeren van spel in zinvolle spelsituaties • Bepalen van de spelkwaliteit en -kwantiteit • Het opstellen van een spelplan.

 

Rekenen en wiskunde:

De ontwikkeling van het wiskundig inzicht • Mijlpalen in de ontwikkeling en het vaststellen van het ontwikkelingsniveau • Observeren van het gedrag van de leerkracht • De tussendoelen van rekenactiviteiten in de kleutergroep • Instrumenten om ontwikkelingen in het rekenen vast te stellen • Opstellen van een plan om de rekenactiviteiten van een kleuter te verbeteren • Helpen van de leerkracht om beter in te spelen op de mogelijkheden.

 

Sociale vaardigheden:

Ontwikkeling van de sociale vaardigheden • Ontwikkeling van de emotionele competenties • ‘Lastige’ kleuters • Mijlpalen in de ontwikkeling en het vaststellen van het ontwikkelingsniveau • Observeren van het sociale gedrag • Praten met kleuters • Opstellen van een begeleidingsplan.

 

Werkhouding:

De ontwikkeling van de werkhouding • Het 5 fasenmodel • Betrokkenheid: signalen en kenmerken • De tijdsteekproef • Componenten die een goede werkhouding bevorderen • Opstellen van een plan om de werkhouding te verbeteren.

 

Het coachen van collega's

Als leraar met verdiepte kennis en kunde, remedial teacher en intern begeleider bent u voortdurend in gesprek; met uw collega’s, uw directie, externe deskundigen en met ouders. De mate waarin u in uw taken slaagt, is sterk afhankelijk van de wijze waarop u met alle betrokkenen weet te communiceren. Vooral het coachen van uw collega’s is in uw werk van belang.
Leraren leveren een belangrijke bijdrage middels peercoaching. De remedial teacher zal leraren gericht coachen in het bieden van passende begeleiding voor een specifieke leerling. De intern begeleider biedt coaching gekoppeld aan een specifieke leervraag van de leraar en/of coacht de leraar in het realiseren van passende begeleiding voor alle leerlingen in de groep. Verspreid over beide cursusjaren staan dan ook vaardigheidstrainingen op het programma. Het creëren van draagvlak is steeds opnieuw een sleutelwoord.

 

Kernaspecten:

Gesprekstechnieken • Gespreksvormen • Gesprekken met kinderen (luisteren naar kinderen) • Collegiale consultatie • Klassenbezoeken • Omgaan met weerstanden • Geven van feedback • Vergadertechnieken • Voeren van overleg • Incidentmethode • Oplossingsgericht bespreken.

 

Werkvormen

Voorafgaand aan elke bijeenkomst verwerkt u informatie uit de cursusmap. Tijdens de bijeenkomsten staat interactief leren centraal. Theoretische inleidingen blijven doelmatig en beknopt, het opdoen van kennis en vaardigheden gaat gepaard met reflectie en intervisie en oefen- en trainingsmomenten. Er worden vele instrumenten aangereikt die u gedurende de opleiding in uw eigen situatie leert gebruiken. Na elke bijeenkomst gaat u daartoe met praktijkopdrachten aan de slag. Uw bevindingen neemt u naar de volgende bijeenkomst mee.

 

Toetsing en certificering

Per module wordt beoordeeld of u aan de eisen van dat onderdeel heeft voldaan. De docenten geven u duidelijke richtlijnen met betrekking tot de relevante praktijkopdrachten. Daarin zijn in ruime mate zelfreflectie en het exploreren van uw eigen praktijksituaties en -mogelijkheden opgenomen.
Na afloop ontvangt u het diploma Intern Begeleider / Remedial Teacher van de Kleuterbouw, waarop de onderdelen staan vermeldt waarop u bent getoetst.

 

Studiebelasting

Per opleidingsjaar 240 uur, waarvan 88 contacturen.